مرز بازرگان پس از ماهها صف و توقف کامیونها، یک گام به خروج از بحران نزدیک شد؛ افزایش ظرفیت پذیرش از ۲۵۰ به ۵۰۰ کامیون در روز، آزمونی تازه برای تجارت زمینی ایران با ترکیه و اروپاست.
مرز بازرگان، مهمترین دروازه زمینی ایران به ترکیه و اروپا، در آستانه افزایش دو برابری ظرفیت پذیرش کامیون قرار گرفته است؛ اقدامی که اگر پایدار بماند، میتواند بخشی از صفهای طولانی و هزینههای سنگین توقف ناوگان را کاهش دهد.مرز بازرگان – گوربولاغ در شرایطی ظرفیت پذیرش کامیون را از حدود ۲۵۰ دستگاه به ۵۰۰ دستگاه در روز افزایش داده که این گذرگاه طی ماههای اخیر به یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت زمینی ایران تبدیل شده است.اهمیت بازرگان تنها به مبادلات ایران و ترکیه محدود نمیشود؛ این مرز یکی از اصلیترین مسیرهای دسترسی ناوگان ایرانی به ترکیه و بازارهای اروپایی است و هرگونه افزایش یا کاهش ظرفیت آن مستقیماً بر زمان ترانزیت، هزینه حمل و سرعت گردش ناوگان اثر میگذارد.بر اساس اعلام انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران، در پی مذاکرات و پیگیریهای انجامشده، ظرفیت پذیرش روزانه کامیونها در مرز بازرگان–گوربولاغ از حدود ۲۵۰ دستگاه به حدود ۵۰۰ دستگاه افزایش یافته است.این افزایش ظرفیت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که پیش از این، حدود ۳ هزار کامیون ایرانی در صف عبور از بازرگان قرار داشتند و ظرفیت پذیرش طرف ترکیهای با حجم تقاضای موجود تناسب نداشت.در چنین شرایطی، افزایش ظرفیت از ۲۵۰ به ۵۰۰ کامیون در روز، در صورت استمرار، میتواند سرعت تخلیه صف را به شکل محسوسی افزایش دهد. البته مسئله اصلی اکنون تنها اعلام یک ظرفیت جدید نیست؛ بلکه تبدیل آن به یک رویه پایدار در دو سوی مرز است.
بررسیهای انجامشده در سمت ترکیه نیز نشان میدهد فرآیند عبور کامیونها به عوامل متعددی از جمله پذیرش خودرو، کنترلهای گمرکی، X-Ray، کنترل سوخت، تفکیک کامیونهای باری، تانکرها و خودروهای خالی وابسته است. بنابراین افزایش ظرفیت بدون هماهنگی میان این بخشها نمیتواند بهتنهایی گره مرز را باز کند.در همین راستا، انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران و اتحادیه حملونقل بینالمللی، روند ورود و خروج کامیونها را در دو سوی مرز دنبال کرده و بر پایش مستمر عملکرد گوربولاغ تأکید دارند.از سوی دیگر، گمرک بازرگان نیز در مسیر افزایش ظرفیت صادرات قرار گرفته است. محسن باقرپور، مدیرکل گمرک بازرگان، اعلام کرده که این گمرک در حال حاضر صادرات به ترکیه را با دو باجه انجام میدهد و راهاندازی باجه سوم میتواند ظرفیت صادرات را حداقل ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش دهد.به گفته وی، روزانه حدود ۳۰۰ کامیون از سوی ترکیه در گمرک بازرگان پذیرش میشوند و با راهاندازی باجه سوم، امکان افزایش این ظرفیت وجود خواهد داشت. در بخش واردات نیز روزانه حدود ۶۰۰ کامیون از گمرک گوربولاغ ترکیه پذیرش میشوند و زمان انتظار در سمت ترکیه به کمتر از دو روز رسیده است.این تحولات در حالی رخ میدهد که حجم تجارت ایران و ترکیه طی یک سال گذشته حدود ۵.۵ میلیارد دلار اعلام شده و بخش قابل توجهی از این مبادلات از مسیر بازرگان انجام میشود. منطقه آزاد ماکو نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی خود، ظرفیت تبدیل شدن به یک مرکز لجستیکی و ترانزیتی در این مسیر را دارد.
با این حال، تجربه صفهای طولانی کامیونها نشان داده است که توسعه تجارت زمینی صرفاً با افزایش ظرفیت یک گمرک محقق نمیشود. هماهنگی میان ایران و ترکیه، توسعه پایانههای مرزی، تسریع فرآیندهای گمرکی و ایجاد سازوکار پایدار برای مدیریت جریان کامیونها، شرط تبدیل افزایش ظرفیت اسمی به افزایش واقعی ترانزیت است.اکنون بازرگان در یک نقطه تعیینکننده قرار دارد؛ اگر ظرفیت ۵۰۰ کامیون در روز تثبیت شود و همزمان گلوگاههای عملیاتی دو سوی مرز کاهش یابد، این گذرگاه میتواند بخشی از فشار موجود بر تجارت زمینی ایران را جذب کند و نقش خود را به عنوان یکی از مهمترین دروازههای تجاری کشور به اروپا تقویت کند.
مدیر مسئول: میلاد مانوسیان
خبرنگار: آرمین حضرتی
منبع: خبرگزاری فارس
