دامدار هر کیلو دام زنده را حدود ۷۰۰ تا ۷۲۵ هزار تومان می‌فروشد، اما قیمت برخی قطعات گوشت در بازار از ۲ میلیون تومان عبور کرده است؛ فاصله‌ای که پای دلالان و ضعف نظارت بر زنجیره توزیع را به میان می‌آورد.
گوشت قرمز از دامداری تا سفره خانوار مسیری طولانی را طی می‌کند؛ مسیری که در هر مرحله آن حلقه‌ای به زنجیره واسطه‌گری اضافه می‌شود و در نهایت، مصرف‌کننده باید هزینه این رفت‌وآمد را از جیب خود بپردازد. بررسی قیمت‌ها نشان می‌دهد فاصله نرخ فروش دام زنده با قیمت گوشت در خرده‌فروشی‌ها قابل توجه است؛ اختلافی که ضرورت شفاف‌سازی هزینه‌ها و نظارت بر حلقه‌های مختلف عرضه را بیش از گذشته مطرح می‌کند.
دامدار ۷۰۰ هزار تومان، بازار ۲ میلیون تومان
بررسی نرخ‌های بازار دام نشان می‌دهد قیمت هر کیلوگرم دام زنده در هفته‌های اخیر در محدوده ۷۰۰ تا ۷۲۵ هزار تومان قرار داشته است. در مقابل، قیمت برخی قطعات گوشت گوسفندی در بازار مصرف از ۲ میلیون تومان عبور کرده است.بر اساس مشاهدات میدانی از بازار گوشت تهران، هر کیلوگرم ماهیچه گوسفندی ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار تومان، راسته با استخوان ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان و ران گوسفندی ۲ میلیون و ۳۴۰ هزار تومان قیمت داشته است. این ارقام نشان می‌دهد فاصله بین فروش دامدار تا فروش در بازار چقدر اختلاف دارد، بر اساس یک عرف قیمت فروش بازار دو برابر نرخ دام زنده باید باشد اما قیمت ها حاکی از اختلاف 500 تا 800 هزار تومانی است که به جیب عده‌ای خاص می‌رود.
از دامداری تا قصابی؛ زنجیره‌ای از واسطه‌ها
دامدار معمولاً محصول خود را به صورت مستقیم به مصرف‌کننده نمی‌فروشد. دام پس از خروج از واحد تولیدی ممکن است از مسیر واسطه یا دلال به میدان دام، کشتارگاه، عمده‌فروش، توزیع‌کننده و در نهایت قصابی برسد.در هر یک از این مراحل، هزینه و حاشیه سودی به قیمت اضافه می‌شود. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که تعداد واسطه‌ها، نرخ خریدوفروش و سهم واقعی هر حلقه شفاف نباشد و هیچ سازوکار مؤثری برای جلوگیری از افزایش غیرمتعارف قیمت وجود نداشته باشد.در چنین شرایطی، دامدار از پایین بودن قیمت فروش و هزینه‌های سنگین تولید گلایه دارد و مصرف‌کننده نیز باید گوشت را با نرخ‌های بالا خریداری کند. در واقع، دو سر زنجیره یعنی تولیدکننده و مصرف‌کننده تحت فشار قرار می‌گیرند، اما مشخص نیست چه میزان از افزایش قیمت در حلقه‌های میانی توزیع شکل می‌گیرد.
ضعف نظارت؛ حلقه مفقوده بازار گوشت
فعالان صنعت دام نیز بارها از فاصله قیمت دام زنده تا گوشت در بازار انتقاد کرده‌اند. افشین صدردادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، پیش‌تر با اشاره به قیمت دام زنده و نرخ گوشت در بازار، ضعف نظارت بر شبکه توزیع را از عوامل مهم این فاصله دانسته است.
از سوی دیگر، در شرایطی که قیمت دام زنده تغییر محسوسی ندارد، قیمت برخی قطعات گوشت همچنان در سطح بالایی قرار گرفته است. این وضعیت نشان می‌دهد کنترل قیمت در مبدأ تولید به‌تنهایی نمی‌تواند بازار مصرف را سامان دهد و نظارت باید تمام مسیر عرضه را پوشش دهد.ضرورت دارد دستگاه‌های مسئول، از جمله سازمان حمایت و دستگاه‌های نظارتی، هزینه‌های واقعی کشتار، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و توزیع را بررسی و سهم سود حلقه‌های مختلف را مشخص کنند. همچنین ثبت و شفاف‌سازی معاملات عمده، نظارت بر فاکتورهای خریدوفروش و برخورد با گران‌فروشی می‌تواند از شکل‌گیری قیمت‌های غیرواقعی جلوگیری کند.بازار گوشت زمانی به تعادل می‌رسد که دامدار از فروش محصول خود متضرر نشود و مصرف‌کننده نیز مجبور نباشد چند برابر قیمت اولیه دام برای خرید گوشت هزینه کند. مسئله فقط قیمت دام نیست؛ پرسش اصلی این است که گوشت در مسیر رسیدن از دامداری به قصابی، چند بار دست‌به‌دست می‌شود و چه سهمی از پول پرداختی مردم به تولیدکننده واقعی می‌رسد؟
مدیر مسئول: میلاد مانوسیان
خبرنگار: آرمین حضرتی
منبع: خبرگزاری فارس
